ngày 28/04/1996, trước bạ ngày 17/02/2000 (gọi tắt: gian nhà 69A); bên bán nhà là ông Lưu Quốc Hùng (con của Lưu Hòa) nhưng chủ nhà chưa được ở vì người thuê nhà với ông chủ trước là bà Lê Thị Tư (bị đơn) đang chiếm dụng dù đã bị cưỡng chế thi hành bản án PT số 213/DS.PT ngày 19/05/1994 của TAND TP.HCM nhưng bà Tư không thi hành. Sau đó Tòa Dân sự TAND Tối cao có quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án bởi chưa có nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) về việc giao dịch về nhà ở được xác lập trước 01/07/1991.
Nguồn gốc gian nhà 69A là của ông Lưu Hòa (cha của Lưu Quốc Hùng) cho bà Tư thuê từ 1983 đến 1985. Trước đó từ tháng 01/1974 đến tháng 12/1976 gian nhà này (gọi là sạp số 69A) do ông Diệp Thắng Lợi thuê được Sở Thuế TP.HCM xác nhận ngày 09/01/1978 trước bạ ngày 10/01/1978.
Bà Lê Thị Tư cho rằng ông Diệp Thắng Lợi (đã vượt biên) là chủ gian nhà này nên tại Điều 2 Quyết định số 2674/QĐ.UB.QLĐT ngày 29/05/1997, UBND TP.HCM: “Xác định gian nhà 69A Trần Quý, Q.11 thuộc sở hữu Nhà nước. Nhà này có nguồn gốc do ông Lưu Hòa làm chủ sở hữu và đã sang nhượng giấy tay cho ông Diệp Thắng Lợi vào năm 1974. Năm 1978 ông Diệp Thắng lợi đã trốn ra nước ngoài, gian nhà 69A Trần Quý thuộc diện Nhà nước quản lý”. Điều 3: “Nhà nước chỉ công nhận quyền sở hữu phần nhà 125B Phó Cơ Điều Q.11 trệt và lầu 1 với diện tích xây dựng 30,45m2 (2,1m x 14,5m) do Sở Nhà đất đã cho phép mua bán...” “Bà Lê Thị Tư được tiếp tục thuê sử dụng gian nhà 69A ...” (gọi tắt : Quyết định số 2674).
- Ngày 04/04/1998 tại công văn số 77/KSTTPT ngày 18/09/1998, công văn 936/VKS.KSTTPL VKSND TP.HCM yêu cầu UBND TP.HCM cung cấp giấy tay sang nhượng giữa ông Lưu Hòa và Diệp Thắng Lợi.
- Vì không cung cấp được giấy tay ... nên tại công văn 936/VKS.KSTTPL ngày 18/09/1998, VKSND TP.HCM yêu cầu Chủ tịch UBND TP.HCM bãi bỏ quyết định số 2674.
- Ngày 22/07/1999 tại quyết định số 828/QĐ-BXD, Bộ Xây dựng không công nhận quyết định số 2674.
“Gian nhà 69A thuộc sở hữu của ông Lưu Quốc Hùng (con của Lưu Hòa)”. Đây là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng (Điều 3). Quyết định lần đầu của Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM.
Khi có Nghị quyết số 1037/2006/NQ.UBTVQH11 ngày 27/07/2006 của UBTVQH về giao dịch dân sự về nhà ở xác lập trước ngày 01/07/1991 có người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia, anh Lưu Quốc Hùng tiếp tục khởi kiện...
- Ngày 25/07/2007 tại trang 3 quyết định số 229/2007/QĐPT Tòa Phúc thẩm TAND tối cao tại TP.HCM xét thấy: “ Ông Lưu Quốc Hùng (con của Lưu Hòa) đã bán căn nhà 125B Phó Cơ Điều bao gồm cả gian nhà 69A Trần Quý cho ông Nguyễn Xuân Hinh và bà Trần Thu Hằng theo hợp đồng mua bán nhà số 1388 trước bạ ngày 17/02/2000. Theo luật định: “Người dân sau khi nộp thuế trước bạ thì được pháp luật thừa nhận quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng về tài sản đã trước bạ (sắc lệnh số 85 ngày 29/02/1952 của Nhà nước VNDCCH)”. Do đó, ông Lưu Quốc Hùng không có quyền khởi kiện đòi nhà cho thuê đối với bà Lê Thị Tư...” Bởi lẽ trên: tại Điều 5 Quyết định phúc thẩm số 229 Tòa Phúc thẩm TAND tối cao tại TP.HCM quyết định: “ông Nguyễn Xuân Hinh, bà Trần Thu Hằng có quyền làm đơn khởi kiện (bà Lê Thị Tư) yêu cầu tòa án giải quyết vụ án dân sự theo đúng quy định pháp luật”. (gọi tắt : QĐPT số 229).
+ Bà Tư khiếu nại quyết định 828/QĐ-BXD ngày 22/07/1999 của Bộ Xây dựng (là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng). Thế mà sau 8 năm 4 tháng 11 ngày; ngày 03/02/2007 Thanh tra Chính phủ lại có công văn số 2597/KL.TTCP gởi Thủ tướng Chính phủ kết luận Thanh tra giải quyết khiếu nại của bà Lê Thị Tư đối với quyết định số 828/QĐ.BXD ngày 22/07/1999 của Bộ Xây dựng (không công nhận quyết định số 2674).
Thanh tra Chính phủ nhận xét: “Gian nhà 69A không nằm trong nhà số 125B Phó Cơ Điều... Thực tế gian nhà 69A Trần Quý là của ông Diệp Thắng Lợi đã vượt biên năm 1978...”. Thanh tra Chính phủ không đưa ra một chứng cứ nào để phản biện 2 công văn đã dẫn của VKSND TP.HCM v/v yêu cầu Chủ tịch UBND TP.HCM thu hồi quyết định 2674, hay phản biện quyết định 828 của Bộ Xây dựng. Thế mà “Thanh tra Chính phủ vẫn kiến nghị Thủ tướng xử lý theo hướng công nhận quyết định số 2674/QĐ.UB.QLĐT ngày 29/05/1997 của UBND TP.HCM là đúng pháp luật” (!?).
- Ngày 03/01/2008 tại công văn số 26/VPCP.VII gởi Bộ Xây dựng, UBND TP.HCM Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ đồng ý với kiến nghị của Thanh tra Chính phủ tại báo cáo số 2597/KL.TTCP ngày 03/12/2007, giao UBND TP.HCM tổ chức thực hiện ...” (!?).
- Thi hành quyết định phúc thẩm 229 ngày 25/07/2007; ông Nguyễn Xuân Hinh, bà Trần Thu Hằng khởi kiện bà Lê Thị Tư để đòi lại gian nhà 69A Trần Quý.
Dù quyết định phúc thẩm số 229 không bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm nhưng TAND TP.HCM lại chấp hành ý kiến của Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ tại công văn số 26/VPCP.VII bằng cách thi hành QĐ 2674/QĐ.UB.QLĐT ngày 29/05/1997 của UBND TP.HCM cho rằng gian nhà 69A Trần Quý thuộc diện Nhà nước quản lý (!?) nên tại QĐ số 1869/2008/QĐ.ĐC.DSST ngày 18/11/2008, TAND TP.HCM đình chỉ giải quyết vụ án dân sự v/v bà Hằng đòi lại gian nhà 69A.
Ông Hinh, bà Hằng (chủ nhà gian nhà 69A) căn cứ những chứng cứ nêu trong 2 công văn đã dẫn của VKSND TP.HCM, của Bộ Xây dựng tại QĐ 828/QĐ.BXD để kháng cáo quyết định sơ thẩm số 1869 của TAND TP.HCM.
Quyết định phúc thẩm lần sau của Tòa Phúc thẩm TAND.TC
Ngày 26/02/2009 tại quyết định phúc thẩm số 64/2009/QĐ.DSPT Tòa phúc thẩm TAND.TC tại TP.HCM xét thấy: “Căn cứ kết luận Thanh tra số 2597/KL.TTCP ngày 03/12/2007 của Thanh tra Chính phủ thể hiện gian nhà 69A Trần Quý là của Diệp Thắng Lợi đã vượt biên năm 1978 nên Nhà nước quản lý căn nhà của nguyên đơn (ông Hinh, bà Hằng) mua là căn nhà số 125B Phó Cơ Điều Q.11 không liên quan đến gian nhà (69A) của bà Tư nên nguyên đơn không có quyền khởi kiện (!?)”.
Như vậy, tòa phúc thẩm đã phủ nhận tính hợp pháp của hợp đồng mua bán nhà 125B Phó Cơ Điều (trong đó có gian nhà 69A Trần Quý) đã công chứng và cũng không rõ hiệu lực pháp lý của tài sản đã được trước bạ nên quyết định: - Không chấp nhận kháng cáo của bà Trần Thu Hằng – QĐ DS ST số 1869 của TAND TP.HCM có hiệu lực thi hành, nghĩa là bà Hằng bị phủ nhận quyền sở hữu căn nhà của mình (!?).
Bởi các chứng cứ đã dẫn quyết định phúc thẩm lần sau rất cần được kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm vì hội đủ 2 căn cứ được quy định tại khoản 1, khoản 3 Điều 383 Bộ luật Tố tụng Dân sự.
Tóm lại, Tòa Phúc thẩm TAND.TC tại TP.HCM đã giải quyết quyền sở hữu gian nhà 69A Trần Quý bằng 2 quyết định trái ngược nhau:
- QĐPT số 229 ngày 25/07/2007 công nhận quyền sở hữu căn nhà 69A của ông Hinh, bà Hằng.
- QĐPT số 64 ngày 26/02/2009 công nhận gian nhà 69A thuộc sở hữu Nhà nước.
Tranh chấp quyền sở hữu nhà lại có quyết định phúc thẩm cùng tồn tại hay sao?
Luật sư Đinh Công Trí